Chuyển đổi thành doanh nghiệp ưu tiên (AEO) đang trở thành xu hướng tất yếu giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu tối ưu hóa thủ tục hải quan và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh Nghị định 167/2025/NĐ-CP mới vừa được ban hành sửa đổi các quy định liên quan điều kiện doanh nghiệp hưởng chế độ AEO, việc nắm rõ các tiêu chuẩn mới và quy trình chuyển đổi trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với các doanh nghiệp muốn tận dụng ưu đãi của ưu đãi thông quan và miễn kiểm tra hải quan.
1. Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) là gì?
a. Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) được hiểu như thế nào?
Doanh nghiệp ưu tiên (AEO – Authorized Economic Operator) là chương trình do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) khởi xướng, áp dụng cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chứng minh được năng lực và tuân thủ tốt các quy định về an ninh chuỗi cung ứng.
Tại Việt Nam, doanh nghiệp AEO được hiểu là doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa được cơ quan hải quan công nhận là doanh nghiệp ưu tiên.
(Theo Thông tư 72/2015/TT-BTC)
Nhìn chung, khi một doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn của chương trình AEO, cơ quan hải quan sẽ xác nhận cho doanh nghiệp này thực hiện khai báo và thông quan với chế độ ưu đãi đặc biệt.
b. Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) tại Việt Nam
Các doanh nghiệp AEO được xếp vào danh sách tin cậy của Hải quan Việt Nam và các nước ký kết thỏa thuận. Tại Việt Nam, có ba loại hình doanh nghiệp ưu tiên:
- Ưu tiên với tất cả mặt hàng xuất nhập khẩu;
- Ưu tiên đối với hàng hóa nông sản, thủy sản, dệt may, da giày;
- Doanh nghiệp công nghệ cao được ưu tiên nhập khẩu nguyên phụ liệu và xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao.
Việc được công nhận AEO giúp doanh nghiệp khẳng định uy tín và năng lực quản lý chuỗi cung ứng, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác với đối tác thương mại quốc tế.
2. Lợi ích của việc chuyển đổi doanh nghiệp ưu tiên?
Được công nhận trở thành doanh nghiệp ưu tiên (AEO) mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Dưới đây là những ưu đãi chính mà các doanh nghiệp AEO thường được hưởng:
a. Trong thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành
Chuyển đổi thành doanh nghiệp AEO giúp doanh nghiệp được hưởng nhiều ưu tiên trong quá trình làm thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành, cụ thể:
- Miễn kiểm tra chứng từ và kiểm tra thực tế hàng hóa. Doanh nghiệp AEO được miễn kiểm tra chứng từ và thực tế hàng hóa, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc kiểm tra ngẫu nhiên (tỷ lệ kiểm tra ngẫu nhiên tối đa 0.5% với doanh nghiệp không phải EPE).
(Theo Điều 5 Thông tư 72/2015/TT-BTC)
- Ưu tiên trong kiểm tra chuyên ngành: Được đưa hàng nhập khẩu về kho bảo quản khi chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành (trừ trường hợp phải kiểm tra tại cửa khẩu) và được ưu tiên lấy mẫu trước.
(Theo Điều 8 Thông tư 72/2015/TT-BTC)
- Ưu tiên trong thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ: Đối với nguyên liệu, linh kiện, phụ tùng mua từ kho ngoại quan để sản xuất, doanh nghiệp AEO được:
-
- Nhập khẩu trước, khai hải quan sau tối đa 30 ngày.
-
- Đăng ký tờ khai tại 01 Cơ quan Hải quan thuận tiện nhất.
-
- Không bị kiểm tra thực tế hàng hóa, chỉ kiểm tra chứng từ giao nhận.
(Theo Điều 86.6 Thông tư 38/2015/TT-BTC)
- Thêm vào đó, doanh nghiệp được cơ quan hải quan ưu tiên thứ tự khi làm thủ tục hải quan.
- Trường hợp doanh nghiệp AEO gặp khó khăn, Hải quan giải thích bằng văn bản trong vòng 8 giờ làm việc kể từ thời điểm phát sinh vướng mắc.
- Cơ quan hải quan, cảng, kho bãi ưu tiên làm thủ tục giao nhận hàng hóa trước, ưu tiên kiểm tra giám sát trước.
- Ưu tiên doanh nghiệp làm thủ tục xem hàng hóa trước, lấy mẫu hàng hóa trước khi có yêu cầu.
- Ưu tiên kiểm tra thực tế hàng hóa bằng máy soi trước khi Hải quan kiểm tra ngẫu nhiên hàng hóa.
*Lưu ý: Mỗi lần giao nhận, cả bên xuất khẩu và bên nhập khẩu phải lưu trữ các chừng từ chứg minh việc giao nhận hàng hóa, bao gồm : hóa đơn thương mại hoặc hóa đơn VAT hoặc hóa đơn bán hàng, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, v.v
b. Khi thông quan với tờ khai chưa hoàn chỉnh và thứ tự làm thủ tục hải quan
Doanh nghiệp AEO được hưởng cơ chế linh hoạt khi khai báo hải quan.
- Trong một số trường hợp, doanh nghiệp ưu tiên AEO có thể được phép thông quan tờ khai chưa hoàn chỉnh, với điều kiện bổ sung hồ sơ sau khi hàng đã được thông quan trong thời hạn 30 ngày.
(Theo Điều 6 Thông tư 72/2015/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 07/2019/TT-BTC)
c. Ưu tiên thủ tục thuế
Các doanh nghiệp AEO được ưu tiên trong quy trình xử lý thuế. Cụ thể, về hoàn thuế:
- Doanh nghiệp được hoàn thuế trước, sau đó Hải quan mới kiểm tra hồ sơ.
- Cơ quan thuế ra quyết định hoàn thuế sau không quá 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ.
Thời hạn nộp thuế với hàng hóa xuất nhập khẩu:
- Doanh nghiệp AEO được phép nộp thuế sau khi thông quan hàng hóa, chậm nhất vào ngày thứ 10 của tháng kế tiếp.
(Điều 1.4 Thông tư 07/2019/TT-BTC và Điều 9.2 Luật Thuế Xuất nhập khẩu 2016)
d. Miễn kiểm tra sau thông quan
Trong quá trình kiểm tra sau thông quan, doanh nghiệp AEO được ưu tiên miễn các đợt kiểm tra sau thông quan nếu không cần thiết (trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật).
Theo đó, cơ quan hải quan kiểm tra tại trụ sở người khai hải quan không quá 1 lần trong 3 năm liên tục trên cơ sở kể từ ngày được công nhận là doanh nghiệp AEO (trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật).
(Theo Điều 11 Thông tư 72/2015/TT-BTC)
Nhìn chung, nhờ những quyền lợi này, doanh nghiệp AEO có thể đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao uy tín với cơ quan hải quan và đối tác thương mại. Đặc biệt, khi Việt Nam ký các Thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRA) về AEO với nhiều nước, doanh nghiệp ưu tiên còn được hưởng ưu đãi thông quan tương tự khi xuất khẩu vào các thị trường đó.
3. Điều kiện để được công nhận doanh nghiệp ưu tiên (AEO)
Để được xét duyệt trở thành doanh nghiệp ưu tiên, doanh nghiệp phải đáp ứng một loạt điều kiện khắt khe về tuân thủ pháp luật, năng lực tài chính và quy trình quản lý nội bộ.
Cập nhật theo Nghị định 167/2025/NĐ-CP được ban hành mới nhất, các tiêu chí cơ bản bao gồm:
a.Tuân thủ pháp luật thuế – hải quan:
Trong 2 năm liên tiếp gần nhất (24 tháng liên tục tính đến ngày nộp hồ sơ), doanh nghiệp không vi phạm các hành vi sau:
- Hảnh vi trốn thuế; buôn lậu; sản xuất, buôn bản hàng cấm hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới
- Hành vi vi phạm khác mà mức phạt vượt quá thẩm quyền của Đội trưởng Hải quan.
(Điều 1.5.a Nghị định 167/2025/NĐ-CP)
b. Chấp hành tốt pháp luật về kế toán, kiểm toán:
Doanh nghiệp muốn trở thành Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) phải:
- Áp dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam do Bộ Tài chính ban hành.
- Báo cáo tài chính hàng năm được kiểm toán bởi công ty kiểm toán đủ điều kiện, với ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần (không có ý kiến ngoại trừ).
Theo quy định mới Nghị định 167/2025/NĐ-CP, về phạm vi đánh giá:
- Phạm vi đánh giá là 02 năm (24 tháng) liên tục trước ngày nộp hồ sơ AEO.
- Với doanh nghiệp mới thành lập chưa đủ 1 năm tài chính, sẽ được xét từ ngày cấp đăng ký kinh doanh đến thời điểm đề nghị.
(Điều 1.5.b Nghị định 167/2025/NĐ-CP)
c. Kim ngạch xuất nhập khẩu
Về cơ bản, điều kiện về kim ngạch xuất nhập khẩu để đăng ký doanh nghiệp AEO vẫn được quy định ở mức tương đương với quy định cũ, cụ thể:
- Kim ngạch tối thiểu của Doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu: 100 triệu USD/năm.
- Kim ngạch tối thiểu của Doanh nghiệp xuất khẩu hàng sản xuất tại Việt Nam: 40 triệu USD/năm.
- Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa là nông sản, thủy sản sản xuất hoặc nuôi trồng tại Việt Nam: 30 triệu USD/năm.
Quy định mới tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ quy định trước đây đối với Đại lý thủ tục hải quan: “d) Đại lý thủ tục hải quan: số tờ khai làm thủ tục hải quan trong năm đạt 20.000 tờ khai/năm.”.
(Điều 1.5.d Nghị định 167/2025/NĐ-CP)
d. Hệ thống quản lý nội bộ
Khác với quy định cũ, Nghị định 167/2025/NĐ-CP mới được ban hành đã chỉ ra các tiêu chí rất rõ ràng liên quan đến hệ thống quản lý nội bộ. Cụ thể:
- Yêu cầu hệ thống kiểm soát nội bộ (quản lý vận hành):
-
- Lưu trữ hồ sơ: Lưu giữ đầy đủ chứng từ, tài liệu, dữ liệu XNK và cung cấp kịp thời cho hải quan khi được yêu cầu.
-
- Giám sát nội bộ: Tự đánh giá, rà soát hoạt động các bộ phận; đào tạo nội bộ về an ninh chuỗi cung ứng và biện pháp ứng phó khi xảy ra sự cố.
-
- Quản lý rủi ro: Phòng ngừa, xử lý các bất thường về an ninh hàng hóa; khắc phục sai sót, vi phạm theo khuyến nghị hoặc kết luận của cơ quan nhà nước.
-
- Kiểm soát tài chính: Đảm bảo khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ thuế đúng hạn khi được ưu tiên về thời hạn nộp thuế; không có nợ thuế tại thời điểm đánh giá.
- Doanh nghiệp cần xây dựng và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ để đảm bảo an ninh – an toàn chuỗi cung ứng, bao gồm:
-
- An ninh hàng hóa: Biện pháp bảo vệ nguyên trạng hàng hóa và kiểm soát người tiếp cận.
-
- An ninh vận tải: Biện pháp đảm bảo an ninh trong suốt quá trình vận chuyển hàng.
-
- An ninh khu vực làm việc: Phân chia, ngăn cách khu vực; kiểm soát người ra vào; lắp camera giám sát 24/7 tại cổng, cửa ra vào, nơi lưu hàng (lưu dữ liệu tối thiểu 3 tháng).
-
- An ninh CNTT: Đảm bảo bảo mật, lưu trữ, khôi phục dữ liệu và sử dụng hệ thống đúng mục đích.
-
- An ninh nhân sự: Kiểm tra lý lịch nhân sự ở vị trí quan trọng (TGĐ, GĐ, kế toán trưởng, trưởng bộ phận XNK, kho, an ninh) không có án tích; nhận diện nhân viên; ngăn chặn nhân viên nghỉ việc truy cập hệ thống.
-
- An ninh đối tác thương mại: Trong hợp đồng với đối tác (vận tải, đại lý hải quan, cung ứng…) cần có điều khoản về an ninh để đảm bảo thông tin và hàng hóa luôn chính xác, nguyên vẹn.
(Điều 1.5.c Nghị định 167/2025/NĐ-CP)
4. Chi tiết quy trình chuyển đổi thành doanh nghiệp ưu tiên (AEO)
Quy trình công nhận doanh nghiệp AEO tại Việt Nam được quy định như sau
a. Sơ đồ quy trình:
b. Cụ thể các bước chính bao gồm:
- Bước 1: Nộp hồ sơ
-
- Doanh nghiệp thành lập hồ sơ theo Nghị định 167/2025/NĐ-CP mới.
-
- Gửi đến Cục Hải quan để xem xét và công nhận.
- Bước 2: Thẩm định tài liệu
-
- Cục Hải quan thẩm định hồ sơ trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, đối chiếu thông tin với điều kiện AEO.
-
- Nếu không đáp ứng điều kiện, trong 15 ngày kể từ khi kết thúc thẩm định, Cục Hải quan trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do. Nếu đáp ứng điều kiện, chuyển sang bước thẩm định thực tế.
- Bước 3: Thẩm định thực tế
-
- Thực hiện kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp, thời gian tối đa 10 ngày làm việc từ ngày bắt đầu kiểm tra.
-
- Nếu doanh nghiệp đã được kiểm tra sau thông quan trong 24 tháng gần nhất, sẽ dựa trên kết quả đó và thẩm định thực tế bổ sung.
-
- Đối với doanh nghiệp hoạt động dưới 2 năm, không kiểm tra sau thông quan mà chỉ thẩm định thực tế trong tối đa 10 ngày.
- Bước 4: Ban hành quyết định
-
- Trong vòng 15 ngày kể từ ngày kết thúc thẩm định thực tế hoặc xử lý kết quả kiểm tra:
-
- Nếu đáp ứng điều kiện, Cục trưởng Cục Hải quan ban hành Quyết định công nhận doanh nghiệp ưu tiên, hiệu lực 03 năm.
-
- Nếu không đạt, ban hành văn bản trả lời, nêu rõ lý do.
-
- Trường hợp phức tạp, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.
5. UNI Customs Consulting – Đối tác tin cậy trong việc chuyển đổi doanh nghiệp ưu tiên (AEO)
UNI Customs Consulting (Công ty TNHH Tư vấn UNI) là đơn vị chuyên nghiệp trong lĩnh vực chuyển đổi doanh nghiệp ưu tiên (AEO) tại Việt Nam. Với nhiều năm kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa thủ tục hải quan và nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu, chúng tôi đã xây dựng đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp và quy trình làm việc hiệu quả, mang lại giá trị thực tế cho khách hàng.
a. Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm
Chúng tôi quy tụ đội ngũ chuyên gia hải quan, luật sư và nhân sự xuất nhập khẩu có kinh nghiệm nhiều năm trong ngành.
Đội ngũ của chúng tôi am hiểu sâu sắc các quy định về pháp luật hải quan, thuế xuất nhập khẩu, và thường xuyên cập nhật những thay đổi mới nhất từ Cục Hải quan Việt Nam cũng như thông lệ quốc tế. Nhờ vậy, chúng tôi có thể đưa ra các giải pháp tối ưu và phù hợp nhất cho từng doanh nghiệp.
b. Dịch vụ tư vấn toàn diện
UNI Customs Consulting cung cấp chuỗi giải pháp trọn gói về chuyển đổi AEO và thủ tục hải quan, bao gồm:
- Tư vấn chuyển đổi AEO (Authorized Economic Operator): Hỗ trợ doanh nghiệp đạt được chứng nhận AEO, tối ưu hóa quy trình thông quan và hưởng các ưu đãi hải quan
- Đánh giá và cải thiện hệ thống quản lý: Rà soát, nâng cấp hệ thống quản lý nội bộ đáp ứng tiêu chuẩn AEO
- Tư vấn thủ tục hải quan: Hướng dẫn và hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, đảm bảo tuân thủ pháp luật hải quan
- Hỗ trợ pháp lý và giám sát tuân thủ: Giải quyết các vướng mắc, đảm bảo duy trì chứng nhận AEO.
>>>> Dịch vụ liên quan: CHUYỂN ĐỔI DOANH NGHIỆP EPE & DOANH NGHIỆP ƯU TIÊN
Tài liệu tham khảo:
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP.
- Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP.
- Thông tư 72/2015/TT-BTC.
- Website World Customs Organization. Link.
📞 Liên hệ UNI Customs Consulting để được tư vấn miễn phí:
📧 Email: uni@eximuni.com
📱 Hotline: +(84) 908-535-898 (Vietnamese) | +(84) 902-927-767 (Korean)