EVFTA Là Gì? Thách Thức Và Cách Tận Dụng Lợi Thế Từ EVFTA

Published On -

unicustomsconsulting
Blog VIE
EVFTA-La-Gi_-Thach-Thuc-Va-Cach-Tan-Dung-Loi-The-Tu-EVFTA

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Việt Nam hiện đã ký Hiệp định thương mại tự do với EU (EVFTA), mở ra cơ hội tiếp cận thị trường gần 450 triệu dân với GDP chiếm khoảng 15% toàn cầu. Vậy, EVFTA là gì? Làm thế nào để chuyển hóa những cơ hội to lớn từ EVFTA thành lợi thế cạnh tranh bền vững? Hãy cùng tìm lời giải trong bài viết sau.  

1. EVFTA là gì? Cơ hội vàng cho doanh nghiệp vươn ra Châu Âu 

EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu) là một FTA thế hệ mới giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU) gồm 27 nước. Các thành viên tham gia hiệp định này bao gồm: 

Áo, Bỉ, Bulgaria, Croatia, Síp, Cộng hòa Séc (Cộng hòa Séc), Đan Mạch, Hungary, Estonia, Hy Lạp, Đức, Pháp,Ireland, Phần Lan, Ý, Latvia, Lithuania,Bồ Đào Nha, Malta, Hà Lan, Luxembourg, Ba Lan,Slovakia, Romania , Tây Ban Nha, Slovenia, Thụy Điển. 

Có hiệu lực từ ngày 01 tháng 8 năm 2020, EVFTA mang đến cơ hội rộng mở cho doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam thâm nhập thị trường châu Âu – thị trường xuất khẩu lớn thứ tư của Việt Nam. 

Nhờ vào EVFTA, doanh nghiệp Việt được hưởng ưu đãi thuế quan quy mô lớn và cam kết cao nhất từ trước tới nay, tạo nên cơ hội “đường cao tốc” mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam. 

Đọc thêm: Hiệp định Thương mại tự do (FTA) là gì: Cách tận dụng lợi thế từ FTA? – UNI Customs Consulting 

2. Nội dung chính và phạm vi cam kết của EVFTA 

EVFTA có các cam kết chủ yếu bao gồm cắt giảm thuế quan, tự do hóa dịch vụ – đầu tư, và quy tắc xuất xứ. 

a. Cam kết cắt giảm thuế quan

EVFTA cam kết xóa bỏ gần 100% số dòng thuế nhập khẩu giữa hai bên sau lộ trình ngắn. 

Đối với EU: 

  • Xóa ngay 85,6% số dòng thuế nhập khẩu từ Việt Nam (tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU). 
  • Xóa 99,2% số dòng thuế sau 7 năm. 

Đối với Việt Nam: 

  • Xóa ngay 48,5% số dòng thuế nhập khẩu từ EU (tương đương 64,5% kim ngạch). 
  • Xóa 98,3% sau 10 năm. 

(Vụ Chính sách Thương mại Đa biên – EVFTA, Cam kết về thuế) 

b. Tự do hóa dịch vụ và đầu tư

EVFTA mở cửa mạnh mẽ thị trường dịch vụ và đầu tư. Hiệp định quy định cởi mở nhiều ngành dịch vụ như tài chính, viễn thông, phân phối, vận tải và bảo hộ nhà đầu tư hai bên. 

Theo Ủy ban châu Âu, EVFTA sẽ “mở rộng thị trường Việt Nam cho xuất khẩu dịch vụ của EU, ví dụ trong lĩnh vực vận tải và viễn thông”. EVFTA cũng khuyến khích loại bỏ các rào cản kỹ thuật và giảm bớt thủ tục hành chính, đồng thời đảm bảo bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và mua sắm công giữa hai bên. 

(Access2Markets – EU-Vietnam Free Trade Agreement) 

c. Quy tắc xuất xứ

Các hàng hóa muốn được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA phải chứng minh nguồn gốc. Trong đó, Việt Nam và EU thống nhất sử dụng Mẫu C/O EUR.1 để xác nhận xuất xứ. 

Từ ngày 1 tháng 8 năm 2020, xuất khẩu hàng từ Việt Nam sang EU có những lưu ý sau:  

  • Nếu giá trị lô hàng dưới 6.000 EUR: doanh nghiệp có thể tự chứng nhận xuất xứ. 
  • Nếu giá trị lô hàng trên 6.000 EUR: doanh nghiệp phải xin C/O mẫu EUR.1 tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Việc khai báo và xin cấp C/O được thực hiện qua Cổng điện tử cơ chế một cửa quốc gia (Ecosys).  

Hàng hóa xuất khẩu sang EU cần được kiểm tra mã HS để biết có nằm trong biểu cam kết EVFTA, đồng thời doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan, bao gồm: hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan, chứng từ nhập nguyên liệu, sản xuất,… để chứng minh nguồn gốc khi xin C/O EUR.1. 

3. Thành tựu và thách thức của EVFTA tại thị trường Việt Nam  

3.1. Thành tựu:

Theo số liệu của Cục Hải quan (trước là Tổng cục Hải quan), kim ngạch thương mại Việt Nam – EU tăng mạnh. Trong 11 tháng năm 2024, tổng kim ngạch hai chiều đã đạt 62,6 tỷ USD (tăng 16,7% so với cùng kỳ). EU hiện là đối tác lớn thứ tư của Việt Nam và Việt Nam thường xuyên xuất siêu mạnh sang EU (khoảng 32 tỷ USD trong 11 tháng năm 2024). 

Tang-truong-xuat-khau-cua-Viet-Nam-sang-Chau-Au-sau-5-nam-thuc-thi-EVFTA.

a. EVFTA ảnh hưởng đến các ngành nào?

Sau gần 5 năm thực thi, EVFTA đã mang lại những thành tựu đáng kể cho xuất khẩu Việt Nam ở các mặt hàng sau:  

Ngành hàng truyền thống: Nhiều ngành hàng truyền thống của Việt Nam tăng trưởng bứt phá nhờ EVFTA. Trong 11 tháng năm 2024: 

  • Cà phê đạt 1,9 tỷ USD (tăng 50,4%) 
  • Hạt điều 771 triệu USD (tăng 22,2%) 
  • Hạt tiêu 215 triệu USD (tăng 99,4%) 
  • Cao su 128,7 triệu USD (tăng 74,3%).  

Các ngành nghề khác bao gồm:  

  • Máy vi tính – điện tử – linh kiện xuất sang EU đạt 7,8 tỷ USD (tăng 55,5%) 
  • Máy móc, thiết bị 6,4 tỷ USD (tăng 25,9%) 
  • Giày dép 5,18 tỷ USD (tăng 18%) 
  • Dệt may 3,85 tỷ USD (tăng 11,6%) 

(Vụ Thị trường Châu Âu-Châu Mỹ – Chuyên san Thương mại Việt Nam – EU, Số 4/2024) 

b. Thách thức các doanh nghiệp với EVFTA

Bên cạnh kết quả tích cực, nhiều thách thức vẫn đang đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam. 

  • Thiếu hiểu biết về EVFTA: Một trong những rào cản lớn là chưa hiểu rõ EVFTA. Theo khảo sát của VCCI, nhiều doanh nghiệp “chỉ biết chung chung về Hiệp định, không hiểu sâu về từng ngành hàng, lộ trình giảm thuế, đặc tính thị trường hay rào cản phi thuế”. Do đó, họ khó tận dụng tối đa ưu đãi hoặc thậm chí bỏ sót cơ hội. Thực tế cho thấy đến nay mới chỉ khoảng một phần năm kim ngạch xuất khẩu đạt chứng nhận xuất xứ EVFTA. 
  • Thủ tục hành chính phức tạp:Thủ tục hành chính còn phức tạp cũng là thách thức. Doanh nghiệp thường gặp vướng mắc về giấy phép, hồ sơ chứng nhận Origin hay mã HS chính xác. 
  • Rào cản kỹ thuật và chất lượng cao của EU: Rào cản kỹ thuật và chất lượng cao của EU đặt ra tiêu chuẩn rất khắt khe về an toàn vệ sinh và quy tắc xuất xứ. Như chuyên gia VCCI nhận định: thị trường EU rất “kỹ tính”, yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật. Doanh nghiệp Việt “phải hiểu rõ thị trường, nắm thông tin, chuẩn bị phương án để đối mặt với các rào cản” này. 

Chẳng hạn, EU vừa áp dụng Quy định Đa dạng sinh học (EUDR) từ năm 2025 để kiểm soát sản phẩm nông lâm. Để xuất khẩu thủy sản, cà phê, hạt điều vào EU, doanh nghiệp cần tuân thủ thêm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, chứng nhận xanh, phòng chống khai thác bất hợp pháp. 

(Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – EVFTA không phải ‘đũa thần’, nếu doanh nghiệp không vượt qua rào cản) 

4. Làm gì để hưởng lợi từ EVFTA? Hướng dẫn cho doanh nghiệp   

Doanh-nghiep-can-lam-gi-de-huong-loi-tu-EVFTA.

 

Để hưởng lợi tối đa từ EVFTA, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và thực hiện một số chiến lược như sau: 

a. Với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU  

Tra cứu mã HS và biểu thuế ưu đãi: Trước hết, doanh nghiệp xác định mã HS 8 chữ số của sản phẩm. Sau đó, tra cứu biểu thuế EVFTA thông qua Cổng thông tin trực tuyến của Bộ Công Thương hoặc Cục Hải quan. Thông tin chính thức cho biết EVFTA xóa gần 100% dòng thuế (EU xóa 85,6% ngay lập tức, Việt Nam xóa 48,5% ngay lập tức). Bằng cách này, doanh nghiệp nắm được ngay mức thuế ưu đãi của từng sản phẩm và lộ trình giảm thuế cụ thể của EVFTA.
 

Kiểm tra quy tắc xuất xứ và chứng nhận C/O EUR.1: Doanh nghiệp kiểm tra xem hàng hóa có đáp ứng quy tắc xuất xứ của EVFTA không. Nếu đáp ứng, doanh nghiệp cần xin Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu EUR.1 để được hưởng thuế suất ưu đãi.

  • Với hàng hóa xuất khẩu trên 6.000 EUR: 
    • Doanh nghiệp phải xin cấp C/O tại cơ quan có thẩm quyền (Bộ Công Thương hoặc đơn vị được ủy quyền) 
    • Hồ sơ xin C/O gồm hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan xuất khẩu, phiếu đóng gói và các chứng từ liên quan đến thành phần nguyên liệu sản xuất 
    • Quy trình thực hiện qua Cổng một cửa quốc gia (www.ecosys.gov.vn): doanh nghiệp đăng ký cấp C/O và nộp các tài liệu trên hệ thống. 
  • Với hàng hóa xuất khẩu dưới 6.000 EUR: 
    • Doanh nghiệp có thể tự cấp C/O (thể hiện trên hóa đơn hoặc chứng từ thương mại) 
    • Vẫn phải khai báo và lưu trữ thông tin này theo quy định 

Khai báo chứng từ, xuất xứ và rào cản kỹ thuật: Để hàng hóa được tính ưu đãi, doanh nghiệp cần: 

    • Chú ý khai báo thông tin xuất xứ bắt buộc trên tờ khai hải quan 
    • Xuất trình chứng từ xác nhận xuất xứ (C/O EUR.1 hoặc tự chứng nhận) khi Cơ quan Hải quan yêu cầu 

Đảm bảo đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của EU: Doanh nghiệp phải đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của EU (thường cao hơn tiêu chuẩn trong nước). Điều này bao gồm: 

    • Kiểm định chất lượng, chứng nhận an toàn thực phẩm, chứng chỉ năng lượng 
    • Nhãn mác bằng tiếng Anh/EU 
    • Đặc biệt với các mặt hàng nông sản, cần tuân thủ Quy định đa dạng sinh học EUDR, truy xuất nguồn gốc, và ưu tiên các tiêu chuẩn hữu cơ/thuận tự nhiên nếu có 

b. Với doanh nghiệp nhập khẩu vào Việt Nam

  • Kê khai chính xác mã ưu đãi EVFTA 
    • Kê khai mã biểu thuế ưu đãi B25 trên tờ khai nhập khẩu khi làm thủ tục hải quan. 

(Theo hướng dẫn tại Công văn 6283/TCHQ-TXNK 2020) 

    • Chuẩn bị chứng nhận xuất xứ EU hợp lệ: 
    • Chứng nhận xuất xứ theo cơ chế tự chứng nhận REX của EVFTA 
    • Hoặc C/O mẫu EUR.1 từ phía xuất khẩu EU. 
  • Tra cứu biểu thuế và lộ trình giảm thuế 
    • Chủ động tra cứu Phụ lục biểu thuế ưu đãi EVFTA (theo Nghị định 111/2020 và Nghị định 116/2022) 
    • Việc nắm rõ lộ trình giúp doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu, đàm phán giá mua nguyên liệu từ EU hiệu quả hơn. 

Tìm hiểu cách tận dụng lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) khác của Việt Nam tại đây: Hiệp định Thương mại tự do (FTA) là gì: Cách tận dụng lợi thế từ FTA? – UNI Customs Consulting 

5. UNI Consulting – Giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp tận dụng EVFTA 

Lợi ích từ EVFTA rất lớn nhưng để thực sự khai thác, doanh nghiệp cần sự hỗ trợ chuyên nghiệp. UNI Consulting là đơn vị tư vấn uy tín, chuyên sâu về XNK và thương mại quốc tế, sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp Việt tận dụng tối đa EVFTA. 

a. Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm 

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu quy định, UNI Consulting hỗ trợ từ khâu tra cứu mã HS, kiểm tra quy tắc xuất xứ, lập hồ sơ xin C/O EUR.1 đến tư vấn hoàn thiện thủ tục hải quan liên quan. 

Từ phụ tùng ô tô hiện đại đến thiết bị gia đình truyền thống, UNI Consulting đã “mở khóa” thành công việc cấp C/O EUR.1  cho nhiều ngành hàng đa dạng. Với kinh nghiệm thực tế trong việc xử lý các mặt hàng có quy tắc xuất xứ phức tạp, UNI Consulting hiểu rõ đặc thù từng ngành và yêu cầu cụ thể của thị trường EU. 

b. Dịch vụ tư vấn toàn diện

  • Tư vấn tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn: Chúng tôi tư vấn kỹ lưỡng về việc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn cho thị trường EU và hướng dẫn chuẩn bị chứng từ, nhãn mác theo đúng quy định châu Âu. 
  • Cung cấp thông tin cập nhật: UNI còn cung cấp thông tin cập nhật về chính sách, biểu thuế ưu đãi và gợi ý các thị trường ngách phù hợp. 

c. Cam kết đồng hành

UNI Consulting cam kết là người bạn đồng hành, giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản pháp lý và kỹ thuật để bứt phá xuất khẩu sang EU, tận dụng “cơ hội vàng” mà EVFTA mang lại. 

 

Tài liệu tham khảo: 

  1. Eurostat – EU represented 15.2% of world’s GDP in 2021 – May 30, 2024.
  2. Bộ Công Thương Việt Nam – Thách thức trong quá trình thực thi Hiệp định EVFTA và sự vào cuộc kịp thời của Bộ Công Thương – May 11, 2023
  3. Vụ Chính sách Thương mại Đa biên, Bộ Công thương – Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA). 
  4. Access2Markets – EU-Vietnam Free Trade Agreement
  5. Vụ Thị trường Châu Âu-Châu Mỹ – Chuyên san Thương mại Việt Nam – EU, Số 4/2024.
  6. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – EVFTA không phải ‘đũa thần’, nếu doanh nghiệp không vượt qua rào cản.
  7. European Commission – Implementation of the EU Deforestation Regulation.


📞 Liên hệ UNI Customs Consulting để được tư vấn miễn phí
📧 Email: uni@eximuni.com
📱 Hotline: +(84) 908-535-898 (Vietnamese) | +(84) 902-927-767 (Korean)