Khu chế xuất là gì là câu hỏi thường gặp của nhiều doanh nghiệp khi tìm hiểu về môi trường đầu tư, sản xuất và xuất khẩu tại Việt Nam. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ các khái niệm cơ bản, đặc điểm hoạt động, sự khác biệt giữa doanh nghiệp trong khu chế xuất và doanh nghiệp FDI, cũng như những lưu ý quan trọng về thủ tục và chính sách liên quan.
1, Khu chế xuất là gì? Doanh nghiệp trong khu chế xuất được hiểu như thế nào
a, Khu chế xuất là gì?
Khu chế xuất là khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, cung ứng dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu. Khu chế xuất được ngăn cách với khu vực bên ngoài theo quy định áp dụng đối với khu phi thuế quan quy định tại pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
(Căn cứ Điều 2.2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP)
Về bản chất, khu chế xuất là một dạng khu công nghiệp đặc biệt, được thiết lập nhằm mục đích đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Khác với các khu công nghiệp thông thường, khu chế xuất được coi là khu vực hải quan riêng biệt, nơi các doanh nghiệp được hưởng nhiều ưu đãi về thuế và các chính sách khác.
Về thành phần doanh nghiệp: Bao gồm các doanh nghiệp trong khu chế xuất, gọi chung là doanh nghiệp chế xuất.
b, Phân biệt doanh nghiệp chế xuất và FDI.
Doanh nghiệp chế xuất (DNCX) và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là hai khái niệm dễ gây nhầm lẫn, bởi chúng đều có thể có vốn đầu tư nước ngoài và hoạt động trong các khu công nghiệp. Tuy nhiên, về bản chất, hai loại hình này có nhiều điểm khác biệt rõ ràng:
| Tiêu chí | Doanh nghiệp chế xuất (DNCX) | Doanh nghiệp FDI |
| Địa điểm hoạt động | Bắt buộc đặt trong khu chế xuất hoặc khu công nghiệp có hàng rào cách ly | Có thể hoạt động ở bất kỳ địa điểm nào được pháp luật cho phép |
| Mục tiêu hoạt động | Chủ yếu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu, không nhằm tiêu thụ nội địa | Có thể xuất khẩu, tiêu thụ nội địa hoặc kết hợp cả hai |
| Chính sách thuế | Hưởng ưu đãi lớn về thuế nhập khẩu, thuế GTGT, miễn kiểm tra chuyên ngành | Hưởng ưu đãi thuế tùy theo ngành nghề, lĩnh vực đầu tư |
| Quan hệ với thị trường nội địa | Giao dịch với thị trường nội địa được xem như xuất – nhập khẩu, phải mở tờ khai | Giao dịch nội địa như các doanh nghiệp Việt Nam khác |
| Cơ chế quản lý hải quan | Bị quản lý chặt chẽ bởi cơ quan hải quan, phải khai báo khi nhập – xuất hàng | Không chịu sự giám sát hải quan khi tiêu thụ nội địa |
| Vốn đầu tư | Có thể là vốn nước ngoài, vốn trong nước hoặc hỗn hợp | Luôn có yếu tố vốn nước ngoài |
Như vậy, có thể hiểu rằng doanh nghiệp chế xuất có thể là một trường hợp đặc thù trong nhóm doanh nghiệp FDI, nhưng không phải doanh nghiệp FDI nào cũng là doanh nghiệp chế xuất. DNCX chịu sự kiểm soát đặc biệt về thuế, hải quan và hoạt động thương mại để đảm bảo đúng tính chất xuất khẩu.
2, Điều kiện của doanh nghiệp trong khu chế xuất
Để đảm bảo an ninh và tính minh bạch trong khu chế xuất, cơ chế kiểm soát hàng hóa và thủ tục hải quan được thiết kế chặt chẽ.
a, Hệ thống tường rào và cổng ra/vào
Doanh nghiệp phải có hàng rào cứng ngăn cách với khu vực bên ngoài; có cổng/cửa ra, vào đảm bảo việc đưa hàng hóa ra, vào doanh nghiệp chế xuất chỉ qua cổng/cửa.
(Điều 26.2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP)
b, Hệ thống camera:
Một số thông tin tiêu biểu về hệ thống camera cần có trong khu chế xuất như:
- Vị trí cần lắp đặt camera:
-
- Cổng ra/vào: phải đảm bảo ghi hình rõ thông tin biển số xe, số container (nếu có) của phương tiện ra, vào doanh nghiệp trong khu chế xuất. Phương tiện qua cổng phải đảm bảo tốc độ, đúng làn đường quy định để camera có thể ghi hình thông tin phương tiện
-
- Kho, bãi lưu giữ nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, thành phẩm, kho phế liệu, phế phẩm (nếu có) và các hàng hóa không chịu thuế khác: camera phải quan sát được toàn cảnh bãi lưu giữ hàng hóa của doanh nghiệp
-
- Camera giám sát tại cổng/cửa ra vào kho, bãi lưu trữ: camera phải ghi rõ hoạt động đưa hàng hóa ra/vào kho lưu giữ.
-
- Lưu ý: Các khu vực sản xuất, nhà xưởng, văn phòng, v.v… thì không yêu cầu có camera giám sát.
-
- Kết nối dữ liệu camera với cơ quan Hải quan
-
- Ưu tiên kết nối qua mạng Internet.
-
- Trường hợp lựa chọn phương án kết nối qua kênh truyền riêng, cần liên hệ với cơ quan hải quan để thống nhất thực hiện.
-
- Doanh nghiệp chủ động và chịu trách nhiệm triển khai lắp đặt hệt thống camera và giải pháp kết nối. Sau khi có hoàn thành thì phải gửi cho Cơ quan hải quan tài khoản truy cập và phương pháp truy cập hệ thống camera.
- Lưu trữ dữ liệu hệ thống camera:
-
- Phương thức lưu giữ: lưu giữ, bảo mật trên các thiết bị tại doanh nghiệp. Việc lưu trữ hình ảnh phải đảm bảo cho phép cơ quan hải quan truy cập và khai thác mọi thời điểm khi có yêu cầu kiểm tra
-
- Thời gian lưu trữ: lưu giữ tại doanh nghiệp chế xuất tối thiểu 12 tháng.
-
- Chuẩn dữ liệu lưu trữ: Doanh nghiệp trong khu chế xuất chủ động lựa chọn phần mở rộng của tệp hình ảnh theo các phần mở rộng mà camera của doanh nghiệp hỗ trợ, tuy nhiên phải đảm bảo quy định tiêu chuẩn kỹ thuật. Doanh nghiệp trong khu chế xuất phải cung cấp, công bố và chịu trách nhiệm về tính chính xác của các tài liệu công bố cũng như về sự tương thích của hệ thống camera với yêu cầu kỹ thuật tối thiểu nêu tại quy định này.
-
- Yêu cầu khai thác dữ liệu: cung cấp tài khoản, mật khẩu, quyền truy cập hệ thống camera giám sát để công chức hải quan giám sát. Doanh nghiệp phải sẵn sàng kết xuất, cung cấp dữ liệu hình ảnh camera theo yêu cầu quản lý của cơ quan hải quan.
(Quyết định 247/QĐ-TCHQ)
c, Phần mềm quản lý dữ liệu
- Doanh nghiệp phải có phần mềm quản lý hàng hóa nhập khẩu miễn thuế.
- Phần mềm này phải theo dõi và kết xuất được số liệu để thực hiện báo cáo quyết toán về tình hình nhập – xuất – tồn nguyên liệu, vật tư nhập khẩu và số lượng sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu.
(Điều 28.1 Nghị định 18/2021/NĐ-CP)
3, Quy định thủ tục hải quan với hàng hóa của doanh nghiệp trong khu chế xuất
Theo Điều 1.50 Thông tư 39/2018/TT-BTC, việc kiểm soát hàng hóa bởi hải quan trong khu chế xuất được thực hiện như sau:
- Đối với hàng hóa nhập khẩu phục sản xuất xuất khẩu của doanh nghiệp chế xuất phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định và sử dụng đúng mục đích sản xuất.
- Các trường hợp miễn thủ tục hải quan
- Giao dịch mua bán giữa hai doanh nghiệp chế xuất nội bộ với nhau: Mua bán, thuê, mượn nguyên liệu, vật tư, máy móc giữa các doanh nghiệp chế xuất.
- Hàng hóa mua từ nội địa phục vụ xây dựng, sinh hoạt nội bộ: Vật liệu xây dựng, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm…
- Luân chuyển nội bộ, mua bán giữa hai doanh nghiệp chế xuất hoặc thuộc cùng một tập đoàn.
- Hàng hóa bảo hành, sửa chữa, đóng gói lại…: Nếu chỉ để bảo hành hoặc sửa chữa, không cần mở tờ khai hải quan.
- Đối với hàng nhập từ nước ngoài và mua từ nội địa
- Trường hợp doanh nghiệp trong khu chế xuất nhập từ nước ngoài, cộng thêm việc đã nộp đủ thuế và thực hiện đầy đủ các chính sách quản lý nhà nước, khi bán cho doanh nghiệp nội địa thì sẽ không cần làm thủ tục hải quan.
- Tuy vậy, trường hợp doanh nghiệp chế xuất mua hàng từ nội địa có thuế xuất khẩu thì phải làm thủ tục hải quan. (trừ trường hợp hàng đó là vật tư tiêu hao phục vụ trực tiếp sản xuất.)
4, Lợi ích khi hoạt động trong khu chế xuất
Việc hoạt động trong khu chế xuất mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Dưới đây là những ưu điểm nổi bật:
a, Ưu đãi về thuế:
Doanh nghiệp trong khu chế xuất được hưởng chính sách miễn, giảm thuế theo quy định. Cụ thể:
- Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định trong khu chế xuất. Cũng như miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ sản xuất tại khu chế xuất.
(Điều 2.4.c Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016)
- Miễn thuế giá trị gia tăng (VAT) khi bán hàng hóa cho doanh nghiệp trong khu chế xuất.
(Điều 4.20 Thông tư 219/2013/TT-BTC)
- Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian nhất định khi hoạt động trong khu chế xuất.
(Phụ lục III Nghị định 31/2021/NĐ-CP)
b, Đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài
Theo quy định tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP, khu chế xuất được hiểu là khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, cung ứng dịch vụ cho hoạt động xuất khẩu.
Do vậy, khu chế xuất có thể được xem là môi trường lý tưởng để doanh nghiệp tập trung vào sản xuất hàng xuất khẩu, góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu quốc gia.
Đồng thời, với các chính sách ưu đãi và hạ tầng hiện đại, khu chế xuất thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất trong nước.
c, Tiếp cận hạ tầng hiện đại:
Khu chế xuất thường được đầu tư hệ thống hạ tầng hiện đại, bao gồm:
- Giao thông thuận tiện: Đường xá, cảng biển, sân bay gần khu chế xuất giúp việc vận chuyển hàng hóa nhanh chóng.
- Hệ thống cấp điện, nước ổn định: Đảm bảo hoạt động sản xuất diễn ra hạn chế việc bị ngắt quãng.
- Hệ thống xử lý chất thải và bảo vệ môi trường: Giúp doanh nghiệp trong khu chế xuất tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường một cách thuận lợi.
5, Thành lập doanh nghiệp trong khu chế xuất
a, Điều kiện cần để thành lập doanh nghiệp trong khu chế xuất
Điều kiện thành lập doanh nghiệp chế xuất đó là phải đảm bảo:
- Nằm trong khu chế xuất hoặc phân khu công nghiệp dành riêng cho DNCX.
- Hệ thống hàng rào cứng ngăn cách với khu vực bên ngoài, kiểm soát chặt chẽ việc xuất nhập hàng hóa.
- Camera giám sát 24/7 kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan, lưu trữ tối thiểu 12 tháng.
- Phần mềm quản lý hàng hóa nhập khẩu để báo cáo quyết toán theo quy định.
(Điều 30 Nghị định 82/2018/NĐ-CP)
b, Quy trình thành lập doanh nghiệp trong khu chế xuất
- Thành lập đồng thời với cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư:
- Nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cùng bản cam kết điều kiện hải quan.
- Cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và ghi nhận mục tiêu DNCX.
- Thành lập không đồng thời với Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư:
- Nộp hồ sơ dự án và bản cam kết điều kiện hải quan tại cơ quan đăng ký đầu tư.
- Nhận Giấy xác nhận đăng ký doanh nghiệp chế xuất trong 03 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ.
- Trường hợp chấp thuận chủ trương đầu tư:
- Nộp hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư kèm bản cam kết điều kiện hải quan.
- Cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy xác nhận đăng ký DNCX trong 03 ngày làm việc sau khi có văn bản chấp thuận.
>>> Bài viết liên quan: Thủ tục thành lập doanh nghiệp chế xuất
6, Giải pháp từ UNI Consulting – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong khu chế xuất
UNI Consulting tự hào là đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp trong khu chế xuất, giúp tối ưu hóa quy trình và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, UNI cung cấp giải pháp toàn diện cho các doanh nghiệp chế xuất, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm thiểu rủi ro.
a, Dịch vụ phân tích và đánh giá
UNI Consulting cung cấp dịch vụ phân tích và đánh giá nhằm đảm bảo doanh nghiệp chế xuất tuân thủ các quy định pháp luật:
- Rà soát hệ thống kiểm tra, giám sát hải quan: Đánh giá hiệu quả của hệ thống camera giám sát, hàng rào ngăn cách và cổng ra vào theo quy định tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP.
- Kiểm tra phần mềm quản lý hàng hóa: Đảm bảo phần mềm quản lý hàng hóa nhập khẩu không chịu thuế hoạt động hiệu quả, hỗ trợ báo cáo quyết toán nhập – xuất – tồn chính xác.
b, Tư vấn tuân thủ và ưu đãi thuế
- Tư vấn chính sách thuế: Hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng đúng các quy định về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp chế xuất.
- Đánh giá rủi ro thuế: Phân tích các giao dịch mua bán, thuê mượn giữa doanh nghiệp chế xuất với đối tác để xác định rủi ro thuế tiềm ẩn.
c, Dịch vụ hỗ trợ thủ tục hải quan toàn diện
UNI Consulting cung cấp dịch vụ hỗ trợ thủ tục hải quan toàn diện cho doanh nghiệp chế xuất:
- Hướng dẫn thủ tục thành lập doanh nghiệp chế xuất: Hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, nộp bản cam kết về khả năng đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định.
- Hỗ trợ thủ tục xuất nhập khẩu: Tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, bao gồm cả hàng hóa mua bán, thuê mượn giữa các doanh nghiệp chế xuất.
- Tư vấn xử lý tình huống đặc biệt: Hỗ trợ doanh nghiệp trong các trường hợp đặc biệt như hàng hóa đưa vào, đưa ra doanh nghiệp chế xuất để bảo hành, sửa chữa hoặc thực hiện một số công đoạn trong hoạt động sản xuất.
📞Liên hệ UNI Customs Consulting để được tư vấn miễn phí:
📧Email: uni@eximuni.com
📱Hotline: +(84) 908-535-898 (Vietnamese) | +(84) 902-927-767 (Korean)