Chiều ngày 31/10/2025, Công ty UNI đã tham dự Hội nghị góp ý Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 128/2020/NĐ-CP (và Nghị định 102/2021/NĐ-CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Sự kiện do Chi cục Hải quan Khu vực II – Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh tổ chức, với sự tham dự của đại diện Cục Hải quan, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản (JBAH), Hiệp hội Logistics Việt Nam (VLA), các doanh nghiệp chế xuất, xuất nhập khẩu và Chi cục Hải quan địa phương.
UNI tham dự hội nghị với vai trò đại diện doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại TP. Hồ Chí Minh (KOCHAM).
I. Mục đích và bối cảnh
Hội nghị được tổ chức nhằm thu thập ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 128/2020/NĐ-CP, hướng đến đơn giản hóa chế tài, loại bỏ quy định chồng chéo và tiệm cận chuẩn mực quốc tế theo khuyến nghị của Công ước Kyoto.
II, Tóm tắt nội dung dự thảo
1. Bãi bỏ xử phạt đối với lỗi khai sai nhỏ
Theo Điều 9 của dự thảo, hành vi khai sai (về lượng, tên hàng, trị giá, xuất xứ, mã HS, chủng loại…) nhưng không làm thay đổi nghĩa vụ thuế và không vi phạm chính sách mặt hàng sẽ không bị xử phạt.
Điểm mới này phù hợp với Chuẩn mực 6.3 của Công ước Kyoto, nhằm giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
2. Phân định lại khung và cấp độ xử phạt
Dự thảo chia 5 cấp độ xử phạt, từ 1 triệu đến 40 triệu đồng, tùy vào tính chất và giá trị vi phạm. Các mức phạt cụ thể được phân theo từng hành vi, từ khai sai nhỏ đối với hàng viện trợ cho đến không xuất khẩu hoặc xuất thiếu so với khai báo.
Đáng chú ý, hàng hóa xuất khẩu là sản phẩm gia công, sản xuất xuất khẩu, hàng doanh nghiệp chế xuất, hoặc tạm nhập – tái xuất sẽ không áp dụng mức phạt cao nhất (theo khoản 5 Điều 9).
3. Xác nhận tính hợp pháp của việc hủy tờ khai hải quan
Việc hủy tờ khai đúng quy định tại Thông tư 38/2015 và 39/2018 được xác định là quyền hợp pháp của doanh nghiệp, không bị xem là vi phạm hành chính.
4. Trường hợp khai bổ sung sau thời hạn
Nếu người khai tự phát hiện sai sót và khai bổ sung sau thời hạn quy định, vẫn bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 20 triệu đồng, tùy theo mức độ ảnh hưởng (khoản 6 Điều 9).
5. Nguyên tắc soạn thảo chung (Điều 6)
- Chỉ bổ sung hành vi vi phạm thật sự cần thiết.
- Không xử phạt các hành vi đã có biện pháp quản lý hành chính khác.
- Hạn chế tình trạng “xử phạt tràn lan”, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ.
III. Ý kiến trao đổi tại hội nghị
1. Xử phạt cá nhân trong khai báo hải quan
Đại diện JBAH cho biết nhiều doanh nghiệp gặp khó khi quy định xử phạt cá nhân vi phạm (nhân viên khai báo), gây khó khăn trong xác định trách nhiệm.
→ Đề xuất: chỉ xử lý ở cấp doanh nghiệp.
Phản hồi từ Cục Hải quan: giữ quy định hiện hành nhưng mức phạt cá nhân bằng ½ mức phạt tổ chức.
2. Quy trình thu gom hàng trong khu phi thuế quan
Doanh nghiệp phản ánh việc yêu cầu phê duyệt từng lô hàng gây mất thời gian. Ban soạn thảo ghi nhận và cho biết sẽ nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục trong khu vực đặc thù này.
3. Thời điểm khai báo trước khi hàng đến
VLA kiến nghị: nếu doanh nghiệp khai trước khi hàng đến và xuất khẩu trong 24 giờ, nên được miễn xử phạt. Ban soạn thảo cho biết sẽ nghiên cứu thêm do liên quan đến kiểm soát an ninh hàng hóa và vận chuyển đa phương thức.
4. Mức phạt hàng trung chuyển
Đại diện VLA phản ánh mức phạt 2–4 triệu đồng là chưa hợp lý do đại lý trung chuyển không trực tiếp kiểm soát hàng hóa. Ban soạn thảo ghi nhận và xem xét phân loại theo rủi ro thực tế.
5. Chồng chéo quy định giữa các văn bản pháp luật
Hải quan Đồng Nai nêu ví dụ doanh nghiệp nhập khẩu hóa chất có thể bị xử phạt đồng thời theo hai nghị định.
→ Kiến nghị xác định cơ quan chủ trì và thống nhất nguyên tắc xử lý, tránh trùng phạt.
6. Ý kiến từ Hải quan Bình Dương
Dự thảo thể hiện định hướng giảm hình sự hóa sai phạm nhỏ, đồng thời đề nghị tăng cường kiểm tra sau thông quan và báo cáo quyết toán để quản lý tốt hơn doanh nghiệp chế xuất.
IV. Đánh giá chung
Đa số ý kiến doanh nghiệp đồng thuận với việc bỏ xử phạt lỗi khai sai nhỏ, xem đây là bước đi tích cực, phù hợp thông lệ quốc tế và góp phần giảm chi phí tuân thủ.
Tuy nhiên, vẫn cần làm rõ thêm một số vấn đề kỹ thuật trong giai đoạn hoàn thiện dự thảo, bao gồm:
- Phân định trách nhiệm cá nhân – tổ chức;
- Quy trình kiểm soát trong khu phi thuế quan;
- Quy định khai báo trước khi hàng đến;
- Cơ chế xử phạt với đại lý logistics, trung chuyển;
- Nguyên tắc xử lý trùng lặp giữa các văn bản pháp luật.
V. Vai trò của UNI tại hội nghị
Việc UNI tham dự hội nghị với tư cách doanh nghiệp thành viên KOCHAM thể hiện sự quan tâm và đồng hành của UNI trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý hải quan, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và thân thiện với doanh nghiệp FDI.
UNI sẽ tiếp tục theo dõi tiến trình hoàn thiện nghị định để cập nhật, tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp đối tác trong việc tuân thủ quy định mới một cách chính xác và thuận lợi nhất.
📞 Liên hệ UNI Customs Consulting để được tư vấn miễn phí
📧 Email: uni@eximuni.com
📱 Hotline: (+84) 24-7308-7988 (Hanoi) | (+84) 28-7301-8910 (HCM)