Ngày 2026.01.14, tại trụ sở Cục Hải quan (Hà Nội) Hội nghị “Tập huấn, giới thiệu Nghị định số 167/2025/NĐ-CP và Thông tư số 121/2025/TT-BTC” đã diễn ra với sự tham dự của đông đảo cộng đồng doanh nghiệp.
Hội nghị có sự chủ trì và tham gia của các lãnh đạo cấp cao:
– Ông Âu Anh Tuấn – Phó Cục Trưởng Cục Hải quan
– Bà Mai Thị Vân Anh & Ông Đào Duy Tâm – Đại diện các đơn vị nghiệp vụ thuộc Tổng cục Hải quan.
Trong bối cảnh các quy định về thủ tục hải quan và xuất nhập khẩu có nhiều nội dung điều chỉnh, UNI Customs Consulting đã cử đại diện tham dự trực tiếp Hội nghị để cập nhật thông tin và tham gia thảo luận, nhằm làm rõ các vấn đề thực tiễn có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Dưới đây là tóm tắt các nội dung trọng tâm của buổi Hội nghị:
PHẦN I: GIỚI THIỆU NHỮNG THAY ĐỔI CỐT LÕI TRONG QUY ĐỊNH MỚI
1. Điểm mới của Thông tư 121/2025/TT-BTC:
– Tài liệu tóm tắt của Cục Hải quan: xem tại đây
– Tài liệu tóm tắt của UNI Customs Consulting: xem tại đây
2. Điểm mới của Nghị định 167/2025/NĐ-CP:
– Tài liệu tóm tắt của Cục Hải quan: xem tại đây
PHẦN II: THẢO LUẬN & GIẢI ĐÁP VƯỚNG MẮC
Tại Hội nghị, UNI Customs Consulting cùng cộng đồng doanh nghiệp đã đặt nhiều câu hỏi thực tiễn. Cục Hải quan đã có những phản hồi và chỉ đạo cụ thể như sau:
1. Nhóm vấn đề liên quan tới DNUT
1.1. Cơ chế giao nhận hàng hóa trước, khai hải quan sau; mở tờ khai một lần, giao nhận hàng hóa nhiều lần của DNUT chỉ áp dụng với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ thôi có đúng hay không? Trường hợp hàng hóa mua bán thông thường với DNUT (không phải xuất nhập khẩu tại chỗ) thì có được áp dụng cơ chế này không?
Căn cứ pháp lý: “Điều 86: Thủ tục hải quan xuất nhập khẩu tại chỗ
6. Trường hợp người khai hải quan là doanh nghiệp ưu tiên và các đối tác có hoạt động mua bán, gia công, thuê, mượn, giao nhận hàng hóa với doanh nghiệp ưu tiên, có hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ được giao nhận nhiều lần trong một thời hạn nhất định theo một hợp đồng/đơn hàng với cùng người mua hoặc người bán thì được giao nhận hàng hóa trước, khai hải quan sau”
*Câu hỏi của UNI Customs Consulting
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Cơ chế giao nhận trước, mở tờ khai hải quan sau của DNUT theo Điều 86 chỉ áp dụng với trường hợp xuất nhập khẩu tại chỗ. Các trường hợp mua bán thông thường (không phải tại chỗ) không được áp dụng, trừ một số mặt hàng đặc thù quy định tại Điều 93 (như mặt hàng điện)
1.2. DNUT nhập khẩu hàng từ kho ngoại quan có được áp dụng giao nhận nhiều lần, mở tờ khai một lần theo Điều 86 hay không?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Hàng hóa nhập khẩu từ kho ngoại quan của DNUT không được coi là xuất nhập khẩu tại chỗ, do đó theo quy định mới tại Thông tư 121 thì không được áp dụng cơ chế quy định giao nhận trước và đăng ký tờ khai HQ sau
1.3. Đối với việc thông báo hợp đồng, đơn hàng trước khi giao hàng lần đầu đối với trường hợp DNUT thực hiện thủ tục XNK tại chỗ tại Khoản 6 Điều 86 – đề nghị Cục Hải quan hướng dẫn về biểu mẫu thông báo. Ngoài ra, nhiều trường hợp DN có số lượng hợp đồng (PO) hàng ngày rất lớn, do đó đề nghị Cục Hải quan cho phép DNUT chỉ phải thông báo một số thông tin tối thiểu để giảm gánh nặng thủ tục hành chính.
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Cục Hải Quan ghi nhận kiến nghị về việc tối giản thông tin khai báo. Dự kiến, cơ quan Hải quan sẽ ban hành hướng dẫn cho phép DNUT chỉ cần thông báo Hợp đồng khung (Hợp đồng tổng) cho các lần giao nhận, thay vì phải thông báo chi tiết từng đơn hàng lẻ, nhằm tối ưu hóa thủ tục cho doanh nghiệp
2. Nhóm vấn đề liên quan tới DNCX
2.1. Trách nhiệm thông báo thông tin tờ khai nhập khẩu tại chỗ tương ứng đã được hoàn thành thủ tục hải quan chỉ áp dụng với trường hợp xuất nhập khẩu tại chỗ theo loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu hay áp dụng với tất cả các loại hình tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ?
Cơ sở pháp lý:
“Điều 86: Thủ tục hải quan xuất nhập khẩu tại chỗ
5. Thủ tục hải quan
a. Trách nhiệm của người xuất khẩu
a.5) Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông quan hàng hóa xuất khẩu tại chỗ, người xuất khẩu thực hiện thông báo thông tin tờ khai nhập khẩu tại chỗ tương ứng đã hoàn thành thủ tục hải quan cho Cơ quan hải quan theo Điều 10, Điều 12 Nghị định 134/2016; sửa đổi tại Nghị định 18/2021”
*Câu hỏi của UNI Customs Consulting
Hướng dẫn của Hải quan:
Tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ đối ứng chỉ áp dụng cho doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu có hoạt động XNK tại chỗ chứ không áp dụng cho các loại hình khác. Do đó, quy định này chỉ yêu cầu thông báo tờ khai nhập khẩu tại chỗ theo loại hình GC, SXXK
2.2. DN nội địa thuê DNCX khác gia công. Theo quy định thì DN thuê gia công sẽ phải khai báo cơ sở gia công, khai báo số hợp đồng gia công. Vậy DNCX nhận gia công thì có phải làm thủ tục khai báo gì không?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
DNCX không phải làm thủ tục hải quan (theo Điều 76). Trách nhiệm thông báo cơ sở sản xuất và hợp đồng gia công thuộc về phía DN nội địa.
2.3. Theo quy định thì DNCX phải hoàn thiện điều kiện giám hải quan sát trong vòng 30 ngày kể từ ngày đi vào hoạt động. Vậy trường hợp không kịp hoàn thiện đáp ứng điều kiện giám của EPE theo thời hạn này thì sẽ bị xử lý như nào?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Về nguyên tắc, DN được hưởng chế độ DNCX tại thời điểm được cấp IRC. Sau đó Hải quan sẽ kiểm tra điều kiện giám sát hải quan của DNCX. Nếu không đáp ứng thì DN có 1 năm để hoàn thiện điều kiện về DNCX
Chi tiết thủ tục kiểm tra điều kiện giám sát hải quan của DNCX được quy định tại Điều 57 Thông tư 121/2025/TT-BTC.
2.4. DNCX thuê vỏ container từ nội địa để lưu trữ nguyên liệu, sản phẩm phục vụ sản xuất. Trường hợp này DNCX có phải làm thủ tục hải quan không? Và thời hạn tối đa để thuê mượn là bao lâu?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Do đây là hoạt động thuê/mượn hàng hóa giữa doanh nghiệp nội địa và DNCX, các bên vẫn phải thực hiện thủ tục hải quan
Lưu ý về rủi ro pháp lý: Khi đàm phán hợp đồng, DNCX cần yêu cầu bên cho thuê (doanh nghiệp nội địa) làm rõ quyền sở hữu và tình trạng pháp lý của vỏ container:
– Nếu vỏ container là phương tiện quay vòng đang tạm nhập (không thuộc sở hữu của bên cho thuê): Theo quy định, loại này chỉ được dùng làm phương tiện chứa hàng vận chuyển quay vòng, không được tự ý chuyển sang cho thuê mượn để lưu kho sản xuất. Nếu bên nội địa cho thuê sai mục đích mà chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng (nhập khẩu tiêu thụ nội địa, nộp đủ thuế), cả hai bên có thể đối mặt với rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính.
– Nếu vỏ container thuộc sở hữu của DN nội địa (bên cho thuê): việc cho thuê mượn đảm bảo tính hợp lệ và thực hiện mở tờ khai tạm nhập tái xuất cho thuê mượn
2.5. DNCX nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất máy ảnh, trong trường hợp DN chuyển mục đích sử dụng bằng hình thức tái xuất ra nước ngoài thì thực hiện thế nào? Trường hợp có một lượng bán thành phẩm mới gia công đơn giản (sơn phủ) thì thực hiện thế nào?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Theo sửa đổi tại Điều 21 Thông tư 121/2025/TT-BTC, hàng hóa nhập khẩu để gia công hoặc SXXK khi tái xuất ra nước ngoài sẽ được mở tờ khai tái xuất (B13), không phải thực hiện bước trung gian là mở tờ khai chuyển mục đích sử dụng (A42) như trước đây
Với trường hợp một phần linh kiện đã trải qua gia công đơn giản, bán thành thẩm thì đề nghị doanh nghiệp kiểm tra xem đã đáp ứng điều kiện chưa trải qua quá trình gia công, chế biến hay chưa
2.6. Vướng mắc về chứng từ thay thế hóa đơn bán hàng đối với hoạt động luân chuyển hàng hóa nội bộ giữa DNCX và chi nhánh hạch toán phụ thuộc.
– Bối cảnh: Trước đây, theo Điều 74, DNCX được quyền lựa chọn không làm thủ tục hải quan cho hoạt động này. Tuy nhiên, quy định mới đã bãi bỏ quyền lựa chọn này. Hiện nay, quy định yêu cầu bên xuất hàng phải có phiếu xuất kho và bên nhập hàng phải có hóa đơn bán hàng.
– Câu hỏi: Đối với các chi nhánh hạch toán phụ thuộc, theo quy định về thuế và kế toán thì không phát sinh hoạt động mua bán và không xuất hóa đơn bán hàng. Vậy doanh nghiệp cần sử dụng chứng từ gì để thay thế hóa đơn khi làm thủ tục hải quan nhằm đảm bảo tính thống nhất và đúng quy định?
Hướng dẫn của Cục Hải quan: Ghi nhận câu hỏi và sẽ nghiên cứu để đưa ra hướng dẫn
2.7. DNCX nhập khẩu cho SXXK hay nhập khẩu cho GC thì sử dụng chung một loại hình E11 hoặc E15. Vậy theo nội dung sửa đổi tại Điều 61, Điều 70 thì trường hợp DNCX muốn sử dụng NVL của SXXK cho GC thì có phải mở tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ không?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Ghi nhận câu hỏi và sẽ nghiên cứu để đưa ra hướng dẫn
3. Nhóm vấn đề về khai báo hải quan và địa điểm đăng ký tờ khai
3.1. Theo quy định mới, doanh nghiệp thuê kho lưu giữ hàng hóa (không phải nơi có trụ sở, chi nhánh, cơ sở sản xuất) thì có thể tiếp tục mở tờ khai tại Cơ quan Hải quan quản lý kho đó nữa hay không?
Cơ sở pháp lý:
“Điều 19 Thông tư số 38/2015/TT-BTC
1. Địa điểm đăng ký tờ khai hải quan
b) Hàng hóa nhập khẩu được đăng ký tờ khai tại trụ sở Hải quan quản lý địa điểm lưu giữ hàng hóa, cảng đích ghi trên vận tải đơn, hợp đồng vận chuyển hoặc Hải quan nơi doanh nghiệp có trụ sở chính, chi nhánh, cơ sở sản xuất;”
*Câu hỏi của UNI Customs Consulting
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Quy định mới vẫn cho phép doanh nghiệp “đăng ký tờ khai tại cơ quan Hải quan quản lý địa điểm lưu giữ hàng hóa” . Do đó, doanh nghiệp lưu giữ hàng hóa ở đâu thì vẫn được mở tờ khai tại đó.
Ví dụ: Doanh nghiệp A có trụ sở tại TPHCM, mua hàng của DNCX và thuê kho tại ICD Tiên Sơn để lưu giữ hàng hóa để bán hàng tại khu vực miền Bắc thì vẫn được mở tờ khai tại Hải quan Tiên Sơn.
3.2. Quy định sửa đổi Khoản 2 Điều 21 cho phép không cần mở tờ khai chuyển mục đích sử dụng (A42) nữa mà có thể mở tờ khai tái xuất ngay (B13). Vậy quy định này áp dụng trong các trường hợp tái xuất nào (trả chủ hàng ban đầu, nước thứ ba, xuất nước ngoài, v.v)?
*Câu hỏi của UNI Customs Consulting
Hướng dẫn của Hải quan:
Quy định này cho phép doanh nghiệp tái xuất hàng hóa theo nhiều mục đích khác nhau như: trả hàng, bảo hành, sửa chữa… và không hạn chế đối tượng nhận hàng (có thể là chủ hàng ban đầu, đối tác tại nước thứ ba hoặc xuất ra nước ngoài)
Lưu ý: Đối với trường hợp nguyên phụ liệu sử dụng cho loại hình gia công, chỉ khi quyền sở hữu hàng hóa được chuyển từ bên thuê gia công sang bên nhận gia công thì nguyên vật liệu đó mới được phép làm thủ tục xuất khẩu theo loại hình B13
3.3. Nhiều doanh nghiệp hiện nay đang làm thủ tục nhập khẩu hóa chất, tuy nhiên Luật hóa chất mới dù đã có hiệu lực từ 2026.01.01 nhưng hiện chưa có nghị định hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các thủ tục về hóa chất
Trong bối cảnh này, DN có phải hủy tờ khai không? Hàng về cảng hơn 30 ngày mà chưa làm thủ tục hải quan thì doanh nghiệp có bị xử phạt không?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Quá thời hạn 15 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai mà chưa có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thì sẽ phải hủy tờ khai
Quá 30 ngày kể từ ngày hàng đến cửa khẩu mà doanh nghiệp chưa mở tờ khai thì vẫn bị xử phạt theo Nghị định 128
3.4. Trường hợp tờ khai có quá 50 dòng hàng, dẫn tới có nhiều tờ khai nhánh. Mà quy định mới yêu cầu 1 tờ khai xuất chỉ được co có 1 tờ khai nhập khẩu tương ứng thì làm như nào?
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Phó Cục Trưởng Âu Anh Tuấn khẳng định sẽ ghi nhận câu hỏi và sớm chỉ đạo ban hành hướng dẫn sau
3.5. Làm rõ khái niệm “Thời điểm giải phóng hàng” để xác định thời hạn 15 ngày phải đăng ký tờ khai nhập khẩu đối ứng trong thủ tục XNK tại chỗ?
Hướng dẫn của Hải quan:
– Thông quan: Là trạng thái hàng hóa đã hoàn tất toàn bộ các thủ tục hải quan theo quy định.
– Giải phóng hàng: Là việc cơ quan Hải quan cho phép doanh nghiệp đưa hàng hóa về kho bảo quản hoặc sử dụng khi hàng hóa đã đáp ứng các điều kiện về kiểm tra thực tế, nhưng vẫn đang chờ hoàn tất một số nghĩa vụ khác như: chờ kết quả phân tích phân loại để xác định mã HS, hoặc chờ xác định trị giá hải quan chính thức.
Cục Hải Quan sẽ nghiên cứu thêm để có hướng dẫn cho doanh nghiệp
3.6. Đối với các hợp đồng đã ký kết và đang trong quá trình thực hiện trước khi quy định mới có hiệu lực, doanh nghiệp có bắt buộc phải thực hiện thông báo lại với cơ quan Hải quan hay không? (Liên quan tới quy định tại Khoản 6 Điều 86)
Hướng dẫn của Hải quan:
Những lô hàng đã và đang làm thủ tục theo quy định cũ tại Điều 86 trước đây thì không cần phải đăng ký lại.
Quy định mới về việc phải đăng ký thông tin hợp đồng trước khi giao nhận chỉ áp dụng đối với các hợp đồng mới hoặc các lô hàng phát sinh mới phát sinh
4. Nhóm vấn đề về BCQT
4.1. Vậy BCQT 2025 thực hiện theo quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BTC hay Thông tư 121/2025/TT-BTC?
Thông tư 121/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 2026.02.01.
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
– Trường hợp doanh nghiệp kết thúc năm tài chính vào 2025.12.31 thì áp dụng quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BTC
– Trường hợp doanh nghiệp kết thúc năm tài chính vào 2026.03.31 thì áp dụng quy định tại Thông tư 121/2025/TT-BTC
Quy định mới tại Thông tư 121/2025/TT-BTC chỉ sửa một chút nội dung về biểu mẫu 15, 15a, định mức theo hướng rõ ràng hơn so với Thông tư 39/2018/TT-BTC nên dự kiến sẽ không ảnh hưởng nhiều
4.2. Liên quan tới quy định tại Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3 Điều 76, DNCX có phải thực hiện BCQT riêng cho hoạt động thuê gia công hoặc nhận gia công không?
Hướng dẫn của Hải quan:
BCQT bắt nguồn từ nguồn gốc từ tờ khai E11, E15 và các sản phẩm xuất khẩu tương ứng thì phải thể hiện trên BCQT. Nếu các hoạt động thuê/nhận gia công này chỉ là hoạt động phát sinh thêm trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp thì sẽ không phải làm BCQT riêng.
5. Nhóm vấn đề khác
5.1. Trường hợp doanh nghiệp nội địa bán cho DNCX các thiết bị sửa chữa nhà xưởng, phòng cháy chữa cháy thì có được hưởng áp dụng thuế suất VAT 0% hay không?
Thuật ngữ “phục vụ trực tiếp cho sản xuất xuất khẩu” được hiểu thế nào?
Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP có quy định về trường hợp doanh nghiệp nội địa bán hàng cho DNCX phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất xuất khẩu thì được áp dụng thuế VAT 0%.
Hướng dẫn của Cục Hải quan:
Hiện chưa có quy định hay hướng dẫn chi tiết về cách hiểu thế nào là hàng hóa “phục vụ trực tiếp cho sản xuất xuất khẩu”. Phó Cục Trưởng Âu Anh Tuấn đề nghị các cơ quan chuyên môn nghiên cứu nội dung này để ban hành hướng dẫn rõ cho các doanh nghiệp
5.2. Trường hợp doanh nghiệp có nhiều hợp đồng gia công, nhưng chỉ thực hiện thuê gia công lại 100% đối với duy nhất một hợp đồng, thì doanh nghiệp đó có thuộc đối tượng bị kiểm tra cơ sở sản xuất hay không?
Hướng dẫn từ Cục Hải quan:
Bất kể trường hợp nào doanh nghiệp có hoạt động gia công lại toàn bộ thì Hải quan sẽ tiến hành kiểm tra cơ sở sản xuất
5.3. Trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu lô hàng mới, trong đó có một số dòng hàng (item) đã có kết quả tham vấn giá từ các lô hàng trước đó, thì doanh nghiệp có được phép sử dụng lại kết quả cũ cho các dòng hàng tương ứng này để không phải tham vấn lại hay không?
Hướng dẫn của Hải quan:
Đối với các dòng hàng đã được cơ quan Hải quan chấp nhận trị giá tính thuế thông qua kết quả tham vấn trước đó, doanh nghiệp được phép sử dụng lại kết quả này cho các lần nhập khẩu tiếp theo.
Điều kiện: hàng hóa cần giống hệt 100% với lô hàng trước đó
5.4. Khi doanh nghiệp nhập khẩu lô hàng có mô tả và đặc tính giống hệt lô hàng trước đó đang chờ kết quả PTPL, nếu cơ quan Hải quan đã chấp nhận cho “Giải phóng hàng”, thì doanh nghiệp có được phép đưa hàng hóa này vào sản xuất ngay hay không?
Hướng dẫn của Hải quan:
- Về quyền định đoạt: Ngay sau khi cơ quan Hải quan phê duyệt trạng thái “Giải phóng hàng”, quyền định đoạt đối với hàng hóa thuộc về doanh nghiệp.
- Mục đích của PTPL: Việc chờ kết quả PTPL trong trường hợp này chỉ nhằm mục đích xác định chính xác mã HS và số thuế phải nộp, không ảnh hưởng đến điều kiện đưa hàng vào lưu thông hoặc sản xuất.
- Kết luận: Doanh nghiệp hoàn toàn được phép đưa hàng hóa vào dây chuyền sản xuất ngay sau khi hoàn thành thủ tục Giải phóng hàng mà không cần đợi kết quả PTPL cuối cùng.
UNI Customs Consulting sẽ liên tục gửi đến Quý khách hàng những bản tin phân tích nhanh và giải pháp xử lý thực tế ngay khi có các tình huống phát sinh. Đội ngũ chuyên gia của UNI luôn sẵn sàng hành động để hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và đảm bảo tính tuân thủ cao nhất trong quá trình làm thủ tục hải quan và mọi hoạt động xuất nhập khẩu khác
Dịch vụ liên quan: Dịch vụ khai báo hải quan trọn gói
📞 Liên hệ UNI Customs Consulting để được tư vấn miễn phí
📧 Email: uni@eximuni.com
📱 Hotline: (+84) 24-7308-7988 (Hanoi) | (+84) 28-7301-8910 (HCM)